Kennisbank

Gidsen

Praktische, onafhankelijke gidsen van onze redactie: wat kost het, waar let je op en welke fouten voorkom je? Met checklists, bronnen en antwoorden op de vragen die je echt hebt.

Alle ruimtes Keuken Badkamer Toilet Horeca Wellness

Verbouwen

Badkamer

Badkamer verbouwen: stappenplan, regels en keuzes

Een badkamer verbouwen begint met een helder programma van eisen, een ontwerp op schaal en minimaal drie vergelijkbare offertes. Binnen de bestaande woning is het meestal vergunningvrij, maar het Bbl stelt wel eisen aan onder meer ventilatie (14 dm³/s voor een badruimte bij nieuwbouw) en waterdichtheid van wand en vloer. Reken voor een complete renovatie op twee tot vier weken werk.

8 min lezen

Badkamer

Kosten badkamer verbouwen: wat betaal je in 2026?

Een complete badkamerrenovatie van 5 à 7 m² kost in 2026 indicatief ongeveer €8.000 tot €15.000 all-in; een luxe badkamer gaat richting €15.000 tot €25.000 of meer. Grofweg de helft gaat naar arbeid. Tegelwerk en installatie vallen onder 21 procent btw, en een buffer van 10 tot 20 procent voor onvoorziene kosten is verstandig.

8 min lezen

Toilet

Hangtoilet of staand toilet: wat past bij jouw situatie?

Een hangtoilet is hygiënischer en strakker en laat je de zithoogte kiezen, maar vraagt een inbouwframe, een voorwand en een stevige wand. Een staand toilet is sneller en goedkoper te vervangen, mits het dezelfde afvoerrichting (PK of AO) heeft als het oude. Bij een complete renovatie is een hangtoilet meestal de logische keuze; bij een snelle vervanging een staand toilet.

9 min lezen

Toilet

Toilet renoveren: stappenplan, regels en valkuilen

Een toiletrenovatie verloopt het best in vaste volgorde: ontwerp en materiaal bestellen, slopen, leidingwerk en afvoer, elektra en ventilatie, inbouwframe en voorwand (met lektest), tegelwerk en als laatste het sanitair. Voor het vervangen van sanitair in een bestaande woning is doorgaans geen vergunning nodig, maar bij het verplaatsen van de afvoer of in een appartement wel overleg.

8 min lezen

Inspiratie

Badkamer

Kleine badkamer inrichten: meer ruimte uit weinig m²

Een kleine badkamer richt je het best in met een inloopdouche achter heldere glaswand, een hangtoilet, een ondiepe of hangende wastafel en gesloten opbergruimte zoals een spiegelkast en inbouwnis. Grote, lichte tegels die doorlopen en een deur die naar buiten draait laten de ruimte groter lijken. Voor nieuwbouw is een badruimte minimaal 1,6 m² en 0,8 m breed.

8 min lezen

Kopen

Badkamer

Inloopdouche kiezen: maten, afvoer, glas en afschot

Een goede inloopdouche is minimaal ongeveer 90 x 120 cm, heeft een vloer met 1 à 2 procent afschot naar een putje, douchegoot of wandafvoer en een vaste glaswand van gehard veiligheidsglas (meestal 8 mm). Het belangrijkste zit onder de tegels: een waterdicht systeem en voldoende vloerhoogte voor de afvoer. Indicatief kost een standaard inloopdouche €2.500 tot €4.000 (prijspeil 2026).

8 min lezen

Badkamer

Badkamermeubel kiezen: maten, materialen en wastafels

Kies een badkamermeubel op basis van ruimte, gebruik en onderhoud: standaardbreedtes zijn 60 tot 120 cm, de diepte is doorgaans 40 tot 50 cm en de bovenkant van de wastafel ligt meestal rond 85 à 90 cm. Een hangend meubel oogt lichter maar vraagt een sterke wand. Stem wastafelmateriaal, kraan en sifon op elkaar af en houd het meubel buiten de natte zone.

8 min lezen

Badkamer

Badkamertegels kiezen: slipweerstand, formaat en materiaal

Voor een badkamervloer kies je meestal keramisch porselein met voldoende slipweerstand: minimaal R10 buiten de douche en R11 of een klasse voor natte blote voeten (B/C) in de douche. Grote formaten geven een rustig beeld maar vragen een vlakke ondergrond en een douchegoot in plaats van een centraal putje. Bestel minimaal 10 procent extra en bewaar reserve uit dezelfde batch.

8 min lezen

Badkamer

Vrijstaand bad kiezen: ruimte, vloer, kraan en materiaal

Een vrijstaand bad vraagt ruimte rondom, een vloer die het gewicht kan dragen (fabrikanten vragen bijvoorbeeld minimaal 550 kg/m²), een afvoer in de vloer en een kraan die vooraf is ingepland. Acryl is licht en houdt warmte goed vast, staal-emaille is hard en krasvast, solid surface is massief en luxe maar zwaar. Indicatief kost een vrijstaand bad inclusief plaatsen €2.500 tot €6.000 of meer (prijspeil 2026).

8 min lezen

Keuken

Kokendwaterkraan kiezen: reservoirs, verbruik en merken eerlijk vergeleken

Kies een kokendwaterkraan vooral op het reservoir: inhoud (3 tot 7 liter), echte temperatuur, stand-by-verbruik (circa 10 W bij goed geïsoleerde modellen, 20 tot 30 W bij minder zuinige) en onderhoud in verband met kalk. Een combi-reservoir loont vooral als je keuken ver van de cv-ketel of warmtepomp ligt; staat de ketel dichtbij, dan volstaat een klein reservoir dat alleen kokend water levert.

9 min lezen

Keuken

Keukenkraan kiezen: typen, maten, druk en afwerking

Kies een keukenkraan in deze volgorde: eerst je warmwatersysteem (hogedruk via cv of warmtepomp, of lagedruk via een open close-in-boiler), dan de maten (uitloophoogte, reikwijdte, kraangat van circa 35 mm, raamhoogte) en pas daarna type en afwerking. Let op een KIWA-keur, leverbare cartridges en een waterbesparend mondstuk.

9 min lezen

Keuken

Spoelbak kiezen: materiaal, montage en maat

Kies een spoelbak in drie stappen: de montagewijze volgt uit je werkblad (onderbouw en vlakbouw alleen bij waterbestendige bladen), het materiaal uit je gebruik (RVS is hygiënisch en betaalbaar, composiet stil en kleurrijk, keramiek hard en krasvast) en de maat uit de minimale kastbreedte. Controleer altijd of de bak geschikt is voor kokend water.

8 min lezen

Toilet

Douchewc kiezen: opzetzitting of compleet, functies en installatie

Kies een douchewc eerst op type: een opzetzitting op je bestaande toilet is eenvoudiger en goedkoper, een complete (meestal hangende) douchewc is strakker en uitgebreider. Daarna kies je op de basisfuncties (achterdouche, ladydouche, instelbare temperatuur) en controleer je of er een geaard stopcontact en een geschikte wateraansluiting bij het toilet zijn.

9 min lezen

Duurzaam

Keuken

Waterfilter in de keuken: nodig of niet?

Voor de gezondheid is een waterfilter in Nederland meestal niet nodig: kraanwater voldoet aan het Drinkwaterbesluit en Milieu Centraal raadt filters af omdat er bacteriën op kunnen groeien. Uitzonderingen zijn hard water (boven circa 10 °dH) in combinatie met een kokendwaterkraan of koffiemachine, en situaties zoals een eigen bron. Bij loden leidingen in woningen van vóór 1960 is vervangen het advies, niet filteren.

8 min lezen

Douche

Badkamer

Regendouche kiezen: formaat, waterverbruik, cv-ketel en montage

Een regendouche is alleen een goede keuze als je warmwatertoestel, je waterleiding en je afvoer het grotere debiet aankunnen. Regendouches gebruikten in een groot Nederlands meetonderzoek gemiddeld 10,3 liter per minuut, tegen 6,3 liter voor een waterbesparende douchekop. Kies daarom eerst het debiet en de bediening, en pas daarna het formaat en de afwerking.

9 min lezen

Kranen

Badkamer

Thermostaatkraan kiezen: zo kies je de juiste douche- of badthermostaat

Een thermostaatkraan houdt de ingestelde watertemperatuur automatisch constant en beschermt met een veiligheidsstop bij 38 °C tegen verbranding. Voor de douche is dat in vrijwel elke situatie de beste keuze; Milieu Centraal schat de besparing op gemiddeld zo'n 650 liter water per jaar. Kies op basis van je aansluiting (opbouw of inbouw, hartafstand), het aantal uitlaten en de onderhoudbaarheid.

9 min lezen

Duurzaamheid

Badkamer

Water besparen in de badkamer: wat echt werkt, met cijfers

De grootste besparing in de badkamer haal je bij de douche: een waterbesparende douchekop, korter douchen en een douche-wtw leveren samen de meeste winst op, in water én energie. Daarna volgt het toilet, waar consequent de kleine spoelknop gebruiken volgens Milieu Centraal zo'n 12 liter per persoon per dag scheelt. Een Nederlander gebruikte in 2021 gemiddeld 129 liter drinkwater per dag, waarvan 46 liter onder de douche.

9 min lezen

Onderhoud

Badkamer

Sanitair onderhouden en ontkalken: per materiaal en per onderdeel

Sanitair blijft het langst mooi als je kalk voorkomt in plaats van wegschrobt: na gebruik afspoelen en droogwrijven is de basis. Bij kalkaanslag werkt een mild middel dat geschikt is voor de afwerking het best; fabrikanten en leveranciers raden schuurmiddelen, chloor en agressieve zuren zoals zoutzuur en azijnzuur bij kranen af. Douchekoppen en perlators ontkalk je regelmatig, ook omdat het RIVM dat adviseert in verband met legionella.

9 min lezen

Regelgeving

Horeca

Horeca-sanitair: eisen en keuzes voor keuken, toiletten en legionella

Voor sanitair in de horeca gelden drie sporen van regels: het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voor onder meer toiletruimten, ventilatie en toegankelijkheid, de Europese hygiëneregels en de Hygiënecode voor de Horeca voor de keuken, en voor onder meer hotels en sauna's de verplichte legionellapreventie uit het Drinkwaterbesluit. Wie verbouwt, kiest daarom niet alleen op uiterlijk, maar op hygiëne, robuustheid en een drinkwaterinstallatie zonder stilstaand water.

9 min lezen

Indeling

Badkamer

Toegankelijke badkamer: maten, indeling en sanitair voor nu en later

Een toegankelijke badkamer heeft geen drempels, voldoende draairuimte en sanitair dat je zittend of met hulp kunt gebruiken. Als richtlijn voor een rolstoelgeschikte woning gebruikt de overheid een gecombineerde bad- en toiletruimte met een lengte of breedte van minstens 2,2 meter, een vrije ruimte van 1,5 x 1,5 meter en een vrije ruimte van 1,2 x 1,2 meter naast het toilet. Ook als je nu nog geen beperking hebt, loont het om bij een verbouwing alvast drempelvrij en voorbereid te bouwen.

9 min lezen

Inspiratie en techniek

Wellness

Wellness-badkamer thuis: regendouche, stoom, sauna en bad goed combineren

Een wellness-badkamer thuis draait om warmte, water en rust, maar elk onderdeel stelt eigen technische eisen. Een infraroodcabine voor één tot drie personen werkt vaak op een gewone 230V-groep, terwijl een saunakachel of stoomgenerator met een groter vermogen een krachtstroomaansluiting vraagt. Begin daarom met de techniek, dus warm water, stroom, ventilatie en waterdichting, en kies daarna de beleving.

9 min lezen

Vergelijkingen

Twijfel je tussen twee opties? Wij zetten ze eerlijk naast elkaar.

Quooker vs Grohe Red vs Franke Minerva: welke kokendwaterkraan past bij jou?Hangtoilet vs staand toilet: verschillen, kosten en wanneer je welke kiest Inloopdouche vs douchecabine: ruimte, kosten, onderhoud en comfort vergeleken Thermostaatkraan vs mengkraan: comfort, veiligheid en besparing vergeleken Kokendwaterkraan vs waterkoker: gemak, energie en kosten eerlijk vergeleken RVS vs granieten spoelbak: welk materiaal past bij jouw keuken?Douchewc vs bidet: hygiëne, ruimte, installatie en kosten vergeleken Regendouche vs handdouche: comfort, waterverbruik en installatie vergeleken Chroom vs messing vs zwart: welke kraanafwerking past bij jou?GROHE of hansgrohe: welk kranen- en douchemerk past bij jou?Villeroy & Boch of Duravit: welk badkamermerk kies je?Geberit of TECE: inbouwreservoirs en bedieningsplaten vergeleken Geberit AquaClean of TOTO Washlet: welke douchewc kies je?Quooker of Selsiuz: verschillen in reservoir, verbruik, garantie en prijs Microcement of tadelakt in de badkamer: verschillen, nadelen en onderhoud Douchegoot of douchedrain (putje): welke afvoer kies je?Gunmetal of mat zwarte kraan: uitstraling, slijtage en onderhoud vergeleken