Kennisbank
Sanitair woordenboek
Van afvoerplug tot zwanenhals: 123 begrippen uit de wereld van badkamer, toilet, keuken en installatie, helder uitgelegd door onze redactie.
3
A
Afschot
De lichte helling in een vloer of afvoerleiding waardoor water vanzelf naar de afvoer stroomt.
Afvalverwerker
Elektrisch apparaat onder de spoelbak dat etensresten vermaalt en via de afvoer wegspoelt.
Afvoerplug
Het metalen afvoerstuk in de bodem van een wastafel, spoelbak of bad, met of zonder afsluitbare plug.
Antikalk-coating
Behandeling van glas, keramiek of kranen waardoor water parelend afloopt en kalk minder kan hechten.
AO-afvoer
Toiletafvoer die verticaal door de vloer gaat, direct onder de pot.
B
Badafvoer
Afvoergarnituur van een bad met plug, overloopbuis en sifon, vaak met draai- of klik-klakbediening.
Badmengkraan
Mengkraan voor het bad met uitloop voor het vullen en vaak een omstel naar de handdouche.
Badrand
De bovenrand van een bad of de betegelde of stenen strook rondom een ingebouwd bad.
Badvuller
Systeem waarbij het bad wordt gevuld via de overloop of een inlaat in de badwand in plaats van via een kraan.
Bedieningsplaat
De zichtbare plaat met spoelknop(pen) op de voorwand waarmee je een inbouwreservoir doorspoelt.
Beluchter
Ventiel op de afvoerleiding dat lucht binnenlaat bij onderdruk, zodat sifons niet leeggezogen worden.
Bruiswater uit de kraan
Gekoeld koolzuurhoudend water dat direct uit een speciale keukenkraan komt via een koel- en carbonatormodule.
Brushed nickel
Zachte, zilverkleurig geborstelde afwerking met een iets warmere tint dan RVS.
C
Cartridge
Vervangbaar binnenwerk van een eengreepsmengkraan dat menging en hoeveelheid regelt.
Chroom
Glanzende, harde metaallaag die galvanisch op kranen en accessoires wordt aangebracht; de meest gebruikte sanitairafwerking.
Close-in boiler
Kleine drukloze elektrische boiler onder het aanrecht, alleen te gebruiken met een speciale close-in kraan.
Combiketel
Cv-ketel die zowel de verwarming als het warme tapwater verzorgt, met een CW-klasse voor de warmwatercapaciteit.
D
Designsifon
Zichtbare sifon met een strak, decoratief ontwerp, bedoeld voor wastafels en fonteinen met open onderkant.
Doorstroomhoeveelheid (l/min)
De hoeveelheid water die per minuut uit een kraan of douchekop stroomt, uitgedrukt in liters per minuut.
Douche-wc
Toilet met ingebouwde onderdouche die na toiletgebruik reinigt met warm water en vaak ook föhnt.
Douchebak
Prefab bak of plaat als vloer voor de douche, met ingebouwd afschot en afvoer.
Douchedrain
Vierkante of ronde afvoerput in de douchevloer waar het water vanuit alle richtingen naartoe loopt.
Douchegoot
Langwerpige afvoergoot in de douchevloer, waardoor de vloer maar in één richting op afschot hoeft.
Douchewand
Glazen wand die spatwater binnen de douche houdt, vast of met deur.
Drukreduceerventiel
Ventiel dat de waterdruk na de hoofdkraan verlaagt naar een vaste, veilige waarde.
Drukverschil
Verschil in waterdruk tussen de koud- en warmwaterleiding, dat de werking van mengkranen en thermostaten beïnvloedt.
Duoblok
Staand toilet waarbij het reservoir rechtstreeks op de achterkant van de pot is gemonteerd.
DWA (droogweerafvoer)
Afvoer van huishoudelijk afvalwater uit toilet, douche, keuken en wasmachine naar het vuilwaterriool.
E
F
G
Geborsteld messing
Warme goudkleurige afwerking met een fijne borstelstructuur, vaak als PVD-coating of als onbehandeld messing.
Glijstang
Verticale stang aan de wand met verschuifbare houder om de handdouche op elke hoogte te hangen.
Granieten spoelbak
Spoelbak van een composiet van kwarts- of granietdeeltjes en acrylhars, krasvast en geluiddempend.
Grootformaat tegels
Tegels vanaf circa 60 x 120 cm tot plaatformaten van meters, voor een rustig beeld met weinig voegen.
Gunmetal
Donkergrijze, metallic afwerking tussen zwart en staal in, meestal als PVD-coating.
H
Handdouche
Losse douchekop aan een slang die je in de hand kunt nemen of in een houder of glijstang hangt.
Handwasbak
Aparte wasbak uitsluitend voor het wassen van handen in een professionele keuken of zorgomgeving.
Hangend badkamermeubel
Badkamermeubel dat aan de wand hangt, met vrije ruimte tussen meubel en vloer.
Hangtoilet
Toilet dat aan de wand hangt op een inbouwframe, met het reservoir weggewerkt in een voorwand.
Hoekbad
Bad dat in een hoek van de badkamer wordt geplaatst, vaak driehoekig, kwartrond of asymmetrisch van vorm.
HWA (hemelwaterafvoer)
Afvoersysteem voor regenwater van dak en verharding, gescheiden van het vuilwaterriool.
Hygiënespoeling
Automatische, periodieke doorspoeling van kranen, douches of toiletten om stilstaand water en legionellagroei te voorkomen.
I
Inbouwbad
Bad dat in een betegelde ombouw of tegen de wanden wordt ingebouwd.
Inbouwdeel
Het in de wand weggewerkte technische deel van een inbouwkraan of inbouwdouche, waarop later de afwerkset komt.
Inbouwdouche
Douchesysteem waarvan thermostaat en leidingen in de wand zitten, met alleen bediening, regendouche en handdouche in het zicht.
Inbouwframe
Stalen frame waarop een hangtoilet, wastafel of urinoir met reservoir en aansluitingen wordt gemonteerd in een voorwand.
Inbouwkraan
Kraan waarvan het mechanisme in de wand zit en waarvan alleen de greep en uitloop zichtbaar zijn.
Inbouwreservoir
Kunststof spoelreservoir dat in een voorwand of muur wordt weggewerkt, bediend via een bedieningsplaat.
Inlaatcombinatie
Verplichte combinatie van afsluiter, keerklep en overstortventiel op de koudwatertoevoer van een drukboiler.
Inloopdouche
Douche zonder deur of drempel, meestal met één vaste glazen wand en een vloer die doorloopt.
K
Keramiek
Verzamelnaam voor gebakken klei-producten zoals sanitairporselein, wandtegels en keramische bladen.
Keramische schijf
Twee tegen elkaar draaiende, uiterst gladde keramische plaatjes die in een kraan de waterdoorlaat openen en sluiten.
Keukenboiler
Elektrische boiler in de keuken die een voorraad warm water op temperatuur houdt voor directe levering.
KIWA-keur
Nederlands certificaat dat aantoont dat een product of materiaal voor de drinkwaterinstallatie aan de eisen voldoet.
Klik-klakplug
Afsluitbare afvoerplug die je met een druk op de dop opent en sluit.
Knelkoppeling
Leidingverbinding met een wartel en knelring die de buis klemvast en waterdicht afsluit zonder solderen.
Kokendwaterkraan
Keukenkraan die direct kokend water van circa 100 °C levert vanuit een reservoir onder het aanrecht.
Kokendwaterreservoir
Geïsoleerd reservoir onder het aanrecht dat water op kooktemperatuur houdt voor een kokendwaterkraan.
L
M
Mat zwart
Matte zwarte afwerking voor kranen, douches en accessoires, via poedercoating, lak of PVD.
Meerlagenbuis
Leidingbuis van kunststof met een aluminium tussenlaag, veel gebruikt voor drinkwater en verwarming.
Mengkraan
Kraan die koud en warm water mengt tot één uitstroom met de gewenste temperatuur.
Microcement
Dunne, cementgebonden toplaag van enkele millimeters die naadloos op wanden en vloeren wordt aangebracht.
Mineraalgietmarmer
Gegoten materiaal van marmerpoeder en kunsthars met een beschermende toplaag, veel gebruikt voor wastafels en douchebakken.
N
O
Onderbouw spoelbak
Spoelbak die onder het werkblad wordt gemonteerd, zodat de bladrand zichtbaar over de bak doorloopt.
Onderbouwwastafel
Waskom die onder een uitgesneden blad wordt gemonteerd, zodat de bladrand vloeiend overgaat in de kom.
Ontstoppen
Het verwijderen van een verstopping in afvoer, sifon, toilet of riool, mechanisch of met een middel.
Opbouw spoelbak
Spoelbak met een rand die bovenop het werkblad rust en in een uitsparing wordt ingelegd.
Opbouwkraan
Kraan die op een wastafel, blad of spoelbak wordt gemonteerd en via flexibele slangen wordt aangesloten.
Opzetkom
Waskom die bovenop een blad of meubel staat, in plaats van erin of eronder.
Overloop
Opening hoog in een wastafel of bad die overtollig water afvoert zodat het niet over de rand loopt.
P
Pedaalkraan
Kraan die met de voet wordt bediend, zodat de handen vrij en schoon blijven.
Perlator
Zeefje in de kraanuitloop dat lucht aan het water toevoegt voor een zachte, spatvrije straal en minder waterverbruik.
PK-afvoer
Toiletafvoer die horizontaal naar achteren uit de pot komt en in de muur aansluit.
Plugbekersifon
Compacte sifon met een afschroefbare beker waarin het waterslot zit; makkelijk schoon te maken.
PVD-coating
Zeer harde, dunne metaallaag die in een vacuümkamer wordt opgedampt; slijt- en kleurvast, gebruikt voor gekleurde kranen.
R
S
Sanitairporselein
Hard gebakken, verglaasde keramiek waarvan de meeste toiletten, wastafels en fonteinen zijn gemaakt.
Sensorkraan
Kraan die met een infraroodsensor automatisch water geeft zodra er handen onder worden gehouden.
Sifon
Gebogen afvoerstuk onder wastafel, spoelbak of douche dat een waterslot vasthoudt en zo rioollucht tegenhoudt.
Siliconenkit
Elastische, waterdichte kit voor naden tussen sanitair, tegels en wanden, met schimmelwerende toevoegingen.
Softclose
Demping in de scharnieren van een toiletzitting of lade die zorgt dat deze langzaam en geruisloos sluit.
Solid surface
Homogeen composietmateriaal van acrylhars en mineralen, naadloos te verwerken tot wastafels, bladen en baden.
Spiegelkast
Wandkast met spiegeldeuren boven de wastafel, vaak met verlichting en stopcontact.
Spoelbak
De bak in het keukenaanrecht voor afwassen, groente wassen en water tappen.
Spoelrandloos toilet
Toilet zonder holle spoelrand onder de rand van de pot, waardoor het hygiënischer en makkelijker schoon te maken is.
Staand toilet
Toilet dat op de vloer staat, met een opgebouwd of los reservoir of aangesloten op een inbouwreservoir.
Stankafsluiter
Voorziening die met een laag water (waterslot) voorkomt dat rioollucht via een afvoer de ruimte in komt.
Stopkraan
Afsluiter waarmee je de watertoevoer naar een toestel of de hele woning kunt dichtdraaien.
Stortdouche
Vaste douchekop aan wand of plafond die het water van bovenaf laat neerkomen.
T
Tadelakt
Waterafstotende Marokkaanse kalkpleister die met een steen wordt gepolijst en met zwarte zeep wordt behandeld.
Terrazzo
Materiaal van marmer- of steenslag in een bindmiddel, geslepen tot een gespikkeld, glad oppervlak.
Terugslagklep
Klep die water maar in één richting doorlaat en terugstroming in de leiding voorkomt.
Thermostaatkraan
Mengkraan die met een thermostatisch element de ingestelde watertemperatuur constant houdt, ook bij drukschommelingen.
Thermostatische douche-opbouwset
Complete set met opbouwthermostaat, stang, regendouche en handdouche, te monteren op bestaande aansluitpunten.
Tijdgestuurde kraan
Kraan die na een druk op de knop een ingestelde tijd water geeft en daarna vanzelf sluit.
Toiletverhoger
Opzetstuk dat de zithoogte van een toilet met enkele centimeters verhoogt, voor meer gemak bij gaan zitten en opstaan.
Tweegreepskraan
Mengkraan met twee aparte grepen: één voor koud en één voor warm water.
U
Uitstortgootsteen
Diepe, robuuste bak, vaak van RVS of keramiek, om emmers te vullen en vuil water te legen.
Uittreklijn
Uittrekbare slang met sproeikop in een keuken- of wastafelkraan om bijvoorbeeld de spoelbak of een pan uit te spoelen.
Urinoir
Wandtoestel om staand te plassen, met spoeling via drukspoeler, sensor of watervrij systeem.
V
Vlakbouw spoelbak
Spoelbak die met de rand precies gelijk ligt met het werkblad, zonder opstaande rand.
Voorspoeldouche
Professionele keukenkraan met krachtige sproeikop aan een spiraalveer om vaat voor te spoelen voor de vaatwasser.
Voorwand
Extra wand voor de bestaande muur waarin leidingen, inbouwreservoir en inbouwdelen worden weggewerkt.
Vrijstaand bad
Bad dat los in de ruimte staat, niet ingebouwd tegen of in een wand, en aan alle zijden is afgewerkt.
Vul- en aftapkraan
Kleine kraan op een leiding of toestel om een installatie te vullen of leeg te laten lopen.
W
Wandkraan
Kraan die op of in de muur is gemonteerd in plaats van op het blad of de spoelbak.
Warmtepompboiler
Boiler die met een kleine warmtepomp warmte uit de lucht haalt om tapwater te verwarmen.
Waskom
Het bakvormige deel van een wastafel waar het water in valt; vaak gebruikt voor losse kommen op een blad.
Wastafel
Bak voor het wassen van handen en gezicht in de badkamer, met kraan en afvoer.
Waterbesparende douchekop
Douchekop met begrenzer of luchtbijmenging die minder liters per minuut gebruikt bij een vergelijkbaar comfort.
Waterdruk
De druk waarmee leidingwater door de installatie gaat, in Nederland meestal uitgedrukt in bar.
Waterfilter
Filter in de leiding of kraan dat smaak, geur, kalk of deeltjes uit het kraanwater verwijdert.
Waterhardheid
De hoeveelheid opgeloste kalk (calcium en magnesium) in water, in Nederland meestal uitgedrukt in Duitse hardheidsgraden (°dH).
Waterontharder
Installatie die kalk uit het leidingwater haalt, meestal via een ionenwisselaar met zout.
Waterslag
Harde klap of tik in de leiding die ontstaat wanneer een snel sluitende kraan of klep het water abrupt stopt.
Whirlpool
Bad met ingebouwde pomp en jets die het water of lucht laat rondstromen voor een massage-effect.
WRAS
Brits goedkeuringsprogramma voor producten die in contact komen met drinkwater, vergelijkbaar met KIWA in Nederland.