Thermostaatkraan vs mengkraan: comfort, veiligheid en besparing vergeleken

Hoe ze werken

Een mengkraan laat jou zelf warm en koud water mengen. Bij een eengreepsmengkraan doe je dat met één hendel, bij een tweegreepskraan met twee knoppen. Binnenin regelt een cartridge met keramische schijven de hoeveelheid en de verhouding.

Een thermostaatkraan heeft twee knoppen met elk een eigen taak: één voor de hoeveelheid water en één voor de temperatuur. In de kraan zit een thermostatisch element dat continu bijregelt. Gaat elders in huis een kraan open of wordt een toilet doorgespoeld, dan verandert de druk in de leidingen. Een mengkraan geeft dan een plotselinge koude of hete straal; een thermostaatkraan vangt dat grotendeels op.

Comfort en veiligheid

Onder de douche is temperatuurstabiliteit het grootste voordeel. Je stelt de temperatuur één keer in en draait daarna alleen de waterknop open en dicht. Dat is ook prettig voor wie de douche deelt met anderen: iedereen begint op een vertrouwde temperatuur.

De meeste thermostaatkranen hebben een veiligheidsknop op de temperatuurgreep. Je kunt pas boven een bepaalde temperatuur draaien als je die knop indrukt. Dat beschermt kinderen en ouderen tegen verbranding. Een mengkraan biedt die bescherming niet; daar hangt de maximale temperatuur af van je warmwatertoestel.

Water en energie besparen

Milieu Centraal schrijft dat een thermostatische douchemengkraan gemiddeld 650 liter water per jaar bespaart, omdat de juiste temperatuur sneller bereikt wordt en er minder water wegloopt tijdens het afstellen. Omdat dat water deels warm is, bespaar je ook op gas of stroom.

De grootste winst haal je wel uit andere maatregelen. Volgens Milieu Centraal is de gemiddelde douchetijd 7,4 minuten, goed voor zo'n 55 liter warm water. Een waterbesparende douchekop van maximaal 7,2 liter per minuut scheelt 20 procent. Een thermostaatkraan en een zuinige douchekop vullen elkaar dus aan. Meer tips staan in de gids water besparen in de badkamer.

Voor de keuken waarschuwt Milieu Centraal juist voor eengreepsmengkranen die in de middenstand al warm water vragen: dan springt de cv-ketel aan terwijl je eigenlijk koud water wilt. Er bestaan mengkranen die in de middenstand koud water geven; die zijn in de keuken een slimme keuze.

Waar past welke kraan?

Douche: hier is de thermostaatkraan de standaard geworden. Je vindt ze als opbouwkraan op de wand, als thermostatische douche-opbouwset met regendouche en handdouche, en als inbouwkraan achter de tegels.

Bad: ook bij een bad is een thermostaat comfortabel, vooral met kinderen. Milieu Centraal merkt op dat de besparing kleiner is dan bij de douche, omdat mensen minder vaak in bad gaan.

Wastafel en fontein: hier tap je kort, vaak koud en op wisselende temperatuur. Een eengreepsmengkraan is hier praktischer en voordeliger.

Keuken: een mengkraan, eventueel met uittrekbare uitloop. Een thermostaat heeft in de keuken weinig toegevoegde waarde.

Warmtepomp en lage temperaturen

Steeds meer woningen hebben een warmtepomp of warmtepompboiler die warm water op een lagere temperatuur opslaat dan een combiketel. Een thermostaatkraan mengt dan minder koud water bij, maar blijft nuttig voor de stabiliteit. Controleer bij inbouw wel of de kraan geschikt is voor de waterdruk en het type warmwatertoestel in huis.

Opbouw of inbouw

Beide typen bestaan als opbouw- en als inbouwkraan. Een opbouwkraan zit zichtbaar op de wand, met twee koppelingen voor warm en koud water. Dat is de eenvoudigste en goedkoopste oplossing, en vervangen is later geen probleem. Een inbouwkraan heeft een inbouwdeel achter de tegels en alleen de bedieningsknoppen en een afdekplaat zichtbaar. Dat oogt strak en geeft meer vrijheid in de plaatsing van de knoppen, bijvoorbeeld bij de ingang van een inloopdouche zodat je de temperatuur kunt instellen zonder nat te worden.

Bij inbouw wordt de keuze voor een thermostaat nog belangrijker, omdat je de kraan niet snel even vervangt. Kies een systeem waarbij het element van voren te bereiken is en waarvan de fabrikant onderdelen lang levert.

Prijs en installatie

Een thermostatische douchemengkraan kost volgens Milieu Centraal tussen de €50 en €200; designmodellen en inbouwsystemen kunnen duurder zijn. Een eenvoudige mengkraan is doorgaans goedkoper. Vervangen van een opbouwkraan op bestaande wandaansluitingen is meestal een klus van korte duur, omdat de hartafstand van de koppelingen vaak standaard is. Bij een inbouwkraan zit het inbouwdeel in de muur, dus vervangen betekent tegelwerk openmaken. Kies daarom een merk waarvan het inbouwdeel lang wordt ondersteund.

Onderhoud

Kalk is de grootste vijand van een thermostaatkraan. Het element kan stroef gaan lopen of de temperatuur minder nauwkeurig regelen. Af en toe de temperatuurknop helemaal doordraaien helpt het element soepel te houden, en bij hard water is periodiek ontkalken of vervangen van het element verstandig. Bij een mengkraan vervang je bij lekkage of een stroeve hendel de cartridge. Lees meer in de gids sanitair onderhouden en ontkalken.

Zo kies je

• Douche of bad: kies een thermostaatkraan.
• Wastafel, fontein of keuken: een mengkraan volstaat.
• Kinderen of ouderen in huis: een thermostaat met veiligheidsknop is sterk aan te raden.
• Kleine budgetten: een eenvoudige thermostaatkraan is al betaalbaar en verdient zich deels terug.

In de gids thermostaatkraan kiezen lees je waar je verder op let.