Keukenkraan kiezen: typen, maten, druk en afwerking

Een keukenkraan gebruik je tientallen keren per dag. Toch wordt hij vaak als laatste gekozen, als het budget al grotendeels op is en de keuken bijna klaar. Jammer, want de verkeerde kraan zorgt jarenlang voor gespetter, een uitloop die net niet tot in de hoek van de spoelbak komt of een greep die tegen de vensterbank stoot. In deze gids lees je welke typen er zijn, welke maten en technische details ertoe doen en waar je op let bij afwerking, waterbesparing en onderhoud.

De belangrijkste typen keukenkranen

Eengreepsmengkraan

De eengreepsmengkraan is in Nederlandse keukens de standaard. Met één hendel regel je zowel de hoeveelheid als de temperatuur. Dat werkt snel en je kunt hem met de rug van je hand of je pols bedienen als je handen vies zijn. Binnenin zit een cartridge met keramische schijven die het water mengen; die onderdelen zijn bij de meeste merken los te vervangen.

Tweegreepskraan

Een tweegreepskraan heeft aparte knoppen voor warm en koud. Je ziet hem vooral in landelijke en klassieke keukens, vaak in combinatie met een Belfast-spoelbak. Het mengen kost iets meer tijd, maar sommige mensen waarderen juist de gecontroleerde bediening.

Kraan met uittrekbare uitloop of handdouche

Bij een kraan met uittreklijn kun je de uitloop of een sproeikop uit de kraan trekken. Daarmee spoel je de hele spoelbak schoon en vul je een emmer of grote pan die niet onder de kraan past. Vaak kun je wisselen tussen een gewone straal en een sproeistraal. Let op de lengte van de slang en op een goed werkend contragewicht, zodat de kop netjes terugveert.

Kraan met voorspoeldouche

Een voorspoeldouche komt uit de professionele keuken: een hoge veer met een krachtige sproeikop. Thuis is het vooral een stijlkeuze voor wie veel kookt. Hij vraagt meer hoogte en geeft sneller gespat bij een ondiepe spoelbak.

Kokendwaterkraan en multifunctionele kraan

Een 3-in-1-kraan levert naast koud en warm ook kokend water uit een reservoir onder het aanrecht. Die keuze heeft grote gevolgen voor de onderkast, de elektra en het energieverbruik. Lees daarvoor onze aparte gids kokendwaterkraan kiezen.

Wandkraan

Een wandkraan zit niet op het werkblad maar in de achterwand. Het werkblad blijft vrij en schoon, maar de leidingen moeten in de wand worden weggewerkt, en dat moet je in een vroeg stadium van de verbouwing regelen.

Sensor- en touchkranen

Een sensorkraan of touchkraan gaat aan als je je hand eronder houdt of de kraan aanraakt. Hygiënisch bij het bereiden van vlees, maar je hebt stroom nodig (adapter of batterijen) en de elektronica voegt een extra onderdeel toe dat kan haperen.

De maten die ertoe doen

Uitloophoogte en uitlooplengte

De uitloophoogte is de afstand van het werkblad tot de onderkant van de straal. Een hoge uitloop maakt het makkelijk om pannen te vullen, maar hoe hoger de straal valt, hoe meer hij spat in een ondiepe bak. De uitlooplengte (reikwijdte) bepaalt of de straal ongeveer in het midden van de spoelbak valt. Een vuistregel uit de praktijk: de straal hoort in het midden van de bak te vallen, niet tegen de achterrand. Leg de maattekening van de kraan naast die van de spoelbak.

Draaibereik

Bij een dubbele spoelbak moet de uitloop beide bakken bereiken. Sommige kranen draaien 360 graden, andere maar 120 of 150 graden. Bij een kraan voor een raam kan juist een beperkt draaibereik prettig zijn.

Kraan voor een raam

Staat de spoelbak voor een raam dat naar binnen opendraait, kies dan een lage kraan of een model met neerklapbare uitloop. Meet de afstand tussen werkblad en onderkant van het openslaande raam voordat je bestelt.

Kraangat

De meeste keukenkranen passen in een kraangat met een diameter van ongeveer 35 mm. Sommige kranen hebben een groter gat nodig; zo vraagt de InSinkErator 4N1 Touch volgens het specificatieblad een gat van 35 tot 38 mm. Controleer ook de maximale werkbladdikte waarop het montagesetje past, vooral bij dikke natuursteen- of composietbladen.

Hogedruk of lagedruk

Dit is het punt waarop het in de praktijk het vaakst misgaat. De meeste Nederlandse woningen krijgen warm water van een cv-ketel, warmtepomp of stadsverwarming. Dat warm water staat onder dezelfde druk als het koude water: je hebt dan een gewone hogedrukkraan nodig.

Heb je een open, drukloze close-in-boiler of keukenboiler onder het aanrecht, dan heb je een speciale lagedrukkraan nodig, meestal herkenbaar aan drie slangen. Bij het opwarmen zet het water in de boiler uit en loopt het overschot via de kraan weg. Een gewone kraan op zo'n boiler leidt tot druppelen of zelfs schade. Wil je de boiler als hogedrukboiler gebruiken, dan moet hij met een inlaatcombinatie en een afvoeraansluiting worden geïnstalleerd. Check het typeplaatje van de boiler en de specificaties van de kraan voordat je iets bestelt.

Waterbesparing en energie

Milieu Centraal noemt twee concrete punten voor de keukenkraan:

• Waterbesparende mondstukken en doorstroombegrenzers: de meeste nieuwe kranen hebben al een begrenzer. Zuinige kranen herken je aan volumestroomklasse Z of het Kiwa-keurmerk voor laagverbruik.
• Koude middenstand: een eengreepsmengkraan die in de middenstand nog koud water geeft, voorkomt dat je ongemerkt warm water gebruikt. Bij veel moderne kranen geeft de middenstand al warm water; vraag er in de winkel naar.

De perlator in de uitloop mengt lucht in de straal, waardoor die voller aanvoelt met minder water. Een perlator met de juiste doorstroomhoeveelheid is goedkoop en makkelijk te vervangen. Te ver beperken is in de keuken overigens niet handig: wie vaak grote pannen vult, wil een straal die snel genoeg loopt.

Kwaliteit en certificering

Een kraan staat in direct contact met drinkwater. Kies daarom voor een kraan met KIWA-keur of een vergelijkbaar Nederlands certificaat voor drinkwatertoepassingen. Dat zegt iets over de materialen die met water in contact komen, zoals de loodafgifte van messing, en over de werking. Goedkope kranen van onbekende webshops hebben dat certificaat lang niet altijd.

Let verder op:

• Behuizing: massief messing of roestvrij staal gaat langer mee dan zinklegeringen of kunststof.
• Cartridge: vraag of vervangcartridges leverbaar zijn en hoe lang.
• Garantie: gerenommeerde merken als GROHE, hansgrohe, Blanco, Franke, Hansa, Damixa en KWC geven meerdere jaren garantie op de werking en de afwerking; de exacte termijnen verschillen per merk en productlijn.

Afwerking kiezen

Chroom is nog steeds het meest verkocht: slijtvast, makkelijk schoon te maken en goedkoper dan andere afwerkingen. RVS-look en massief RVS passen goed bij een RVS-spoelbak. Mat zwart is populair maar laat kalkvlekken zien in gebieden met hard water. Warme tinten als goud, koper, geborsteld messing en gunmetal worden vaak met een PVD-coating aangebracht, een dunne maar zeer harde laag die beter bestand is tegen krassen dan gewone lak. Meer over de stijlvraag lees je in chroom vs messing vs zwart en in ons blog over warme metalen die chroom verdringen.

Stappenplan

1. Kies eerst de spoelbak, daarna de kraan; de kraan moet bij de bakdiepte en de positie van het kraangat passen. 2. Bepaal hoe je warme water krijgt: hogedruk (cv, warmtepomp, stadsverwarming) of lagedruk (open close-in-boiler). 3. Meet uitloophoogte, reikwijdte, raamhoogte en werkbladdikte. 4. Kies het type: eengreeps, tweegreeps, uittrekbaar, voorspoeldouche of 3-in-1. 5. Controleer certificering, garantie en de levering van vervangingsonderdelen. 6. Kies de afwerking in samenhang met greepjes, spoelbak en eventuele kokendwaterkraan. 7. Laat de oude kraan afsluiten via de stopkranen onder het aanrecht; zijn die vastgeroest, laat ze dan meteen vervangen.

Montage en aansluiting

Een keukenkraan vervangen is voor een handige klusser goed te doen, mits de stopkranen onder het aanrecht goed werken. De meeste moderne kranen worden geleverd met flexibele aansluitslangen met een 3/8 inch-aansluiting, die je op de hoekstopkranen schroeft. Controleer vooraf of de bestaande stopkranen dezelfde maat hebben; anders heb je verloopstukken nodig.

Een paar aandachtspunten bij de montage:

• Spoel de leidingen door voordat je de nieuwe kraan aansluit. Vuil of losgekomen kalk in de leiding kan de cartridge of de perlator direct beschadigen of verstoppen.
• Monteer de kraan stevig. Een kraan die na een paar weken gaat wiebelen, belast de slangen en het werkblad. Gebruik de bijgeleverde rubberen of kunststof ring tussen kraan en werkblad.
• Laat ruimte voor de uittrekslang. Bij een uittrekbare kraan moet het contragewicht vrij kunnen bewegen; zet geen prullenbak of opbergsysteem in de weg.
• Test op lekkage. Laat de kraan na montage een paar minuten lopen en controleer alle koppelingen met een droog stuk keukenpapier.

Gaat het om een kraan met elektronica, een kokendwaterreservoir of een aansluiting op een close-in-boiler, schakel dan een installateur in. Een fout in de aansluiting kan leiden tot waterschade of het vervallen van de garantie.

Veelgemaakte fouten

• Een hogedrukkraan op een open close-in-boiler aansluiten. Gevolg: een druppelende kraan of een beschadigde boiler.
• Te hoge kraan in een ondiepe spoelbak. Het water spat over het werkblad.
• Geen rekening houden met het raam. De greep of uitloop stoot tegen het openslaande raam.
• Alleen op prijs kopen. Een kraan zonder certificaat of zonder leverbare onderdelen is vaak na een paar jaar afgeschreven.
• Mat zwart of messing in hard water zonder onderhoudsplan. Kalkvlekken vallen op; droog de kraan af en gebruik geen schuurmiddel. Zie ook onze gids sanitair onderhouden en ontkalken.
• Slangen te strak of geknikt monteren. Dat vermindert de doorstroming en kan lekkage geven.

Onderhoud

Maak de perlator een paar keer per jaar schoon of ontkalk hem in azijn. Reinig de kraan met een zachte doek en een milde zeepoplossing; schuurmiddelen en agressieve kalkreinigers kunnen coatings beschadigen. Gaat de hendel stroef of druppelt de kraan, dan is meestal de cartridge aan vervanging toe. Bij een uittrekbare kraan controleer je af en toe de slang op knikken of slijtage.

Conclusie

De beste keukenkraan past bij je spoelbak, je warmwatersysteem en je manier van koken. Begin bij de techniek (hogedruk of lagedruk, kraangat, uitloopmaat) en kies pas daarna de vorm en kleur. Wie twijfelt over een kokendwaterkraan, maakt die keuze het best tegelijk, omdat die het hele keukenkastje bepaalt. Inspiratie voor de rest van de keuken vind je op onze pagina over de keuken.